زه په بلجیم او که افغانستان کې واده وکړم؟

د افغان ټپس د ټولپوښتنې هر اړخیز تحلیل

په پردېسۍ کې د ژوند جوړولو یو له ترټولو حساسو او برخلیک ټاکونکو پړاوونو څخه د ژوند ملګري ټاکل او د واده پرېکړه ده. په دې وروستیو کې په «بلجيم مېشتو افغانانو» ګروپ کې یوه په زړه پورې ټولپوښتنه ترسره شوه چې پکې له کډوالو وپوښتل شول: “ایا غوره ده چې دلته په بلجیم کې واده وشي او که په افغانستان کې؟” د ۹۲ ګډونوالو له ډلې، ۴۵ کسانو په افغانستان کې واده ته رایه ورکړې، ۳۱ کسانو په بلجیم کې واده غوره ګڼلی او ۱۶ نورو بیا د ځای ټاکل مهم نه دي بللي. دا شمېرې په ښکاره توګه ښيي چې دا یوه پېچلې موضوع ده او د بلجیم مېشتو افغانانو ترمنځ بېلابېل لیدلوري موجود دي. هر اړخ خپل ځانګړي دلایل او ارزښتونه لري چې باید په سړه سینه او مسلکي توګه تحلیل شي ترڅو ځوانان وکولی شي یوه معقوله پرېکړه وکړي.

هغه لویه ډله (۴۵ کسان) چې په افغانستان کې د واده کولو پلوي دي، تر ډېره په کلتوري ارزښتونو او ژورو کورنیو اړیکو تمرکز کوي. په خپل پلرني هېواد کې د واده کولو ترټولو لویه ګټه دا ده چې هلته پراخه کورنۍ، خپلوان او دوستان شته چې کولی شي په خوښیو کې په پراخه کچه ګډون وکړي او د واده دودیز مراسم په پوره افغاني روحیه ترسره شي. د دې ترڅنګ، ډېری ځوانان غواړي داسې څوک د ژوند ملګري په توګه وټاکي چې په بشپړه توګه له افغاني دودونو، مذهب او کلتور سره اشنا وي او په هماغه چاپېریال کې روزل شوی وي. له بلې خوا، د مور او پلار خوښه او د کورنیو ترمنځ پخوانۍ پېژندګلوي هم په دې پرېکړه کې مهم رول لوبوي، چې په افغانستان کې دا چاره تر ډېره اسانه او دودیزه ده.

په مقابل کې، هغه ۳۱ کسان چې دلته په بلجیم او د اروپا په نورو هېوادونو کې د واده کولو ملاتړ کوي، ډېر کله واقع‌بینانه او عملي دلایل لري. په اروپا کې د مېشتو افغانانو ترمنځ واده کول دا لویه ګټه لري چې دواړه لوري د کډوالۍ له ژوند، د اروپا له شرایطو، قوانینو او ننګونو سره اشنا دي او د ژوند په پیل کې د ژبې یا کلتوري ټکر له ستونزو سره لږ مخ کېږي. همدارنګه، له افغانستان څخه اروپا ته د نوي ژوند ملګري راوستل د ویزې ترلاسه کولو، اوږدو او ستړي کوونکو اداري پروسو او د نوي چاپیریال سره د تطابق په برخه کې ګڼې ننګونې لري. کله چې یو څوک له داسې چا سره واده وکړي چې لا دمخه دلته مېشت وي، دا اداري او رواني ستونزې نه شته او ژوند په اسانۍ پیلېږي.

د ټولپوښتنې درېیمه ډله، چې ۱۶ کسان دي او د واده لپاره جغرافیه یا ځای مهم نه بولي، یو خورا منطقي او ژور لیدلوری وړاندې کوي. د یوې بریالۍ او پایداره کورنۍ بنسټ د جغرافیې پر ځای پر متقابل درناوي، ګډ پوهاوي، ورته فکري کچې او د دواړو لوریو ترمنځ پر ریښتینې مینه ولاړ دی. که چېرې د ژوند ملګری مو مناسب وي، ښه اخلاق ولري او ستاسې پر افکارو او هیلو پوه شي، نو بیا دا بیخي اړینه نه ده چې هغه په اروپا کې لوی شوی او که په افغانستان کې. اصلي خبره دا ده چې دواړه لوري د یوه ګډ، نیکمرغه او سوله ییز ژوند لپاره څومره ژمنتیا لري او د ستونزو پر وړاندې څومره انعطاف منونکي دي.

په پایله کې، د دې پوښتنې لپاره کوم مطلق سم یا غلط ځواب نه شته، بلکې هر شخص باید خپلو ځانګړو شرایطو ته په کتو پرېکړه وکړي. مخکې له دې چې تاسې خپله وروستۍ پرېکړه وکړئ، باید خپل مالي وضعیت، د اوسېدو قانوني اسنادو، د کورنۍ غوښتنو او خپلو شخصي ارمانونو ته ژوره کتنه وکړئ. زموږ لخوا خپلو هېوادوالو ته وروستۍ مشوره دا ده چې د احساساتو پر ځای پر عقل او واقعیتونو تکیه وکړئ. که په افغانستان کې واده کوئ، د راتلونکو اداري پړاوونو او د ژوند ملګري د تطابق لپاره ځان چمتو کړئ، او که دلته په اروپا کې واده کوئ، نو هڅه وکړئ چې د خپلو کلتوري ارزښتونو او نوي چاپیریال ترمنځ یو سالم توازن رامنځته کړئ.

د فېسبوک کاروونکو لیدلوري او عملي مشورې

د موضوع د لا ښه روښانتیا لپاره که د فېسبوک په کمنټونو کې د خلکو تبصرو ته ځیر شو، وینو چې ګڼ شمېر افغانان په اروپا کې د واده کولو لپاره قوي او عملي دلایل لري. د بېلګې په توګه، ځینې کاروونکي لکه سیف الاسلام په دې باور دي چې که څوک په اروپا کې اوسیږي، غوره ده چې همدلته واده وکړي. هغه د دې انتخاب لپاره څو مهمې ګټې په ګوته کوي، لکه د دواړو خواوو په مختلفو ژبو پوهېدل ، د بلجیم له اداري سیستم سره بلدتیا ، او په نوي چاپیریال کې د ستونزو په اسانۍ حل کول. سربېره پر دې، په اروپا کې د واده پر مهال ځوانان کولی شي له کوژدې مخکې د انتخاب حق ولري او انجلۍ وویني ، چې دا د یوه بریالي او باثباته ګډ ژوند لپاره خورا مهم دی. ځینې نور لکه فضل عادل بیا په لنډو ټکو کې وایي چې په اروپا کې واده کول پخپله خاوند ته لویه ګټه ده.

له بلې خوا، هغه کسان چې په افغانستان کې د واده پلوي دي، د فېسبوک په کمنټونو کې یې تر ډېره پر ټولنیزو، اقتصادي او خیریه اړخونو تمرکز کړی دی. ځینې کسان لکه ځدراڼ جاوید ټینګار کوي چې واده باید په وطن کې وشي ځکه چې هلته ټول قوم او قبیله شته او دا هیریدونکې خوښي باید په پوره خوند سره ترسره شي. نور بیا د دې انتخاب انساني او خیریه اړخ ته ګوري؛ د بېلګې په توګه، حبیب الرحمن شینواری او تاج محمد نوري مشوره ورکوي چې په افغانستان کې د یوې غریبې کورنۍ انتخابول نه یوازې دا چې د یوه انسان ژوند او اقتصادي حالت ښه کوي، بلکې لوی ثواب هم لري. د دې ترڅنګ، ځینې واقع بینانه کمنټونه لکه د ذاکر صافي نظر هم شته، چې وایي که څوک ښه مالي وضعیت او له ۲۲۰۰ څخه لوړ معاش ولري، نو افغانستان غوره دی. همدارنګه، په بحثونو کې ځینې مهمې طبي مشورې هم ورکړل شوې دي، لکه الهام شېرزاد چې سپارښتنه کوي د راتلونکي نسل د سالم روغتیا لپاره باید په وطن کې له نږدې خپلوانو (لکه تره یا ترور لور) سره له واده کولو ډډه وشي.