د اختر کوم ډول مبارکي غوره ده؟

لیکنه: عمرلور بشير

په کډوالۍ کې د اختر نمانځنه او ډیجیټلي واټن؛ د ټولنیزو اړیکو رواني تحلیل

د کډوالۍ په چاپېریال کې د اختر نمانځل او د ټولنیزو اړیکو ساتل یوه مهمه موضوع ده چې باید له رواني او مسلکي اړخه ورته وکتل شي. په دې وروستیو کې په «بلجيم مېشتو افغانانو» وټساپ ګروپ کې د بلجیم مېشتو افغانانو ترمنځ یوه ټولپوښتنه ترسره شوه ترڅو معلومه شي چې هغوی له خپلې کورنۍ پرته نورو ملګرو ته د اختر مبارکي څنګه ورکوي. د ۱۱۹ ګډونوالو له ډلې، ۶۰ تنو د ټلیفون له لارې مستقیمو اړیکو ته لومړیتوب ورکړی، ۳۷ تنو غږیز پیغام (وایس مسج) غوره کړی، او ۲۲ نورو بیا د لیکلي پیغام لاره ټاکلې ده. دا شمېرې په ښکاره توګه د اړیکو په ساتلو کې د عصري ډیجیټلي وسیلو او دودیزو غږیزو لارو ترمنځ یو ځانګړی وېش ښيي، چې د کډوالو په رواني وضعیت او ټولنیز چلند ژوره اغېزه لري.

هغه لویه ډله چې مستقیم ټلیفوني تماس ته ترجیح ورکوي، په واقعیت کې د پردېسۍ او کډوالۍ په ټولنه کې د مخ پر ودې انفرادیت پر وړاندې یو طبیعي او منطقي غبرګون ښيي. په پرمختللو لوېدیځو اروپايي هېوادونو لکه بلجيم کې، د کاري بوختیاوو او د ژوند د چټک بهیر له امله د افرادو ترمنځ فزیکي واټنونه په پرله پسې ډول پراخېږي. په داسې یو حالت کې، د ټلیفون له لارې د یو چا د غږ اورېدل یوازې د مبارکۍ ساده تبادله نه ده، بلکې د ټولنیز ملاتړ د یوې شبکې ساتل دي چې انسان ته په یوې ګډې ټولنې پورې د تړاو احساس ورکوي. دا چاره د رواني ثبات لپاره خورا اړینه ده او له کډوالو سره مرسته کوي چې د نوي چاپېریال له فشارونو سره په اسانۍ مقابله وکړي.

له بلې خوا، هغه کسان چې د اړیکو لپاره د غږیز یا لیکلي پیغام لارې کاروي، تر ډېره د عصري ډیجیټلي عصر د بوخت ژوند استازیتوب کوي. که څه هم د وټساپ یا نورو ټولنیزو رسنیو د ادرس له لارې پیغام لېږل د وخت په مدیریت کې مرسته کوي، خو دا ډول اړیکې زیاتره سطحي بڼه غوره کوي. کله چې ټولنیز تعامل یوازې په متني یا مخکې له مخکې ثبت شویو پیغامونو پورې محدود شي، هغه انساني تودوخه او دوه اړخیزه اړیکه چې د ژونديو خبرو اترو په بهیر کې شته، په تدریجي ډول له منځه ځي. د وخت په تېرېدو سره دا سطحي اړیکې د دې لامل ګرځي چې خلک د یو بل له واقعي حالته ناخبره پاتې شي او ټولنیز مسؤلیت یوازې د یوه ډیجیټلي مکلفیت بڼه غوره کړي او یوازې د یوه پیغام په استولو سره بسنه وشي.

د ارواپوهنې او ټولنیزو علومو وروستیو څېړنو ثابته کړې ده چې د واقعي انساني اړیکو کمښت او پر ډیجیټلي سکرینونو زیاته تکیه په مستقیم ډول د سټرس او ژور خفګان د کچې د لوړېدو لامل کېږي. کله چې انسانان یوازې په مجازي نړۍ کې سره وصل وي او فزیکي ناستې محدودې شي، د یوازېتوب او انفرادیت احساس پکې په چټکۍ سره وده کوي. د کډوالۍ په شرایطو کې دا ستونزه لا پسې جدي کېږي، ځکه چې د کلتوري ملاتړ نشتوالی او د نوي ژوند ننګونې پخپله د رواني فشارونو زېږنده دي. له همدې امله، یوازې په سکرینونو تکیه کول نه شي کولای د هغې رواني تشې مخه ونیسي چې د فزیکي واټن له امله رامنځته شوې ده.

په پایله کې، د «افغان ټپس» له لارې زموږ وروستۍ مسلکي سپارښتنه دا ده چې د اخترونو او نورو مهمو مناسبتونو پر مهال باید د ډیجیټلي اسانتیاوو او واقعي تعامل ترمنځ یو منطقي انډول رامنځته شي. که تاسې په بلجيم، جرمني، فرانسې په نورو هېوادونو کې اوسېږئ، هڅه وکړئ چې د پیغام لېږلو پر ځای خپلو دوستانو ته ټلیفون وکړئ او یا د مخامخ لیدنو او غونډو زمینه برابره کړئ. ستاسې د رواني روغتیا او سالم ټولنیز ژوند لپاره اړینه ده چې دا اړیکې په حقیقي بڼه وساتل شي، ترڅو د ټولنیزې انزوا او سټرس مخنیوی وشي. په دې توګه به هم ستاسې کلتوري ارزښتونه خوندي پاتې شي او هم به د پردېسۍ په چاپېریال کې یو باثباته ژوند ولرئ.

---

د لیکوالې په اړه

عارفه عمرلور د پښتو ژبې او ادبیاتو شاعره، لیکواله او کلتوري فعاله ده. نوموړې د خپل ادبي رسالت ترڅنګ، په بلجیم کې د کډوالو چارو له فدرال ادارې سره کار کوي او په ورته وخت کې د CAW (د عمومي هوساینې او ټولنیزې مرستې مرکز) رسمي روزونکې او ټرینره ده.

په مسلکي او ټولنیز ډګر کې د کډوالو له ژوند، د هغوی له رواني او ټولنیزو ننګونو سره نږدې پاتې کېدلو هغې ته دا پوهه او تجربه ورکړې چې د کډوالۍ په چاپیریال کې د انسانانو په رواني، کلتوري او ټولنیزو اړتیاوو په ژوره توګه پوه شي. د نوموړې دغه لیکنه د همدې مسلکي تجربې او د کډوالو د لاسنیوي د هڅو یوه برخه ده، چې په غربت او مسافرۍ کې د هوسا او روغ رمټ ژوند لپاره د حل لارې په ګوته کوي.