سږ کال به په بلجيم کې دوه ځله ټاکنې کېږي، لومړی په جون میاشت او بیا د اکتوبر په میاشت کې. چې ټولټال به پنځه ټاکنې ترسره شي: اروپایی، فدرالی، سیمه ییزه، ولایتی او ښاروالۍ انتخابات.
کله رایه ورکړم؟
لومړنی راتلونکې ټاکنې د 2024 کال د جون په 9مه، یکشنبه ترسره کېږی. دا د فدرال، سیمه ییز او اروپایی پارلمان په کچه ټاکنې دی. د درې واړو ټاکنو لپاره باید جلا رایه ورکړئ، خو په هماغه ځای او هماغه وخت کې.
دوهمې ټاکنې به بیا د یکشنبې په ورځ، د اکتوبر ۱۳، ۲۰۲۴، د محلی (ښار) او ولایتی استازو د ټاکنې لپاره ترسره شي. د دواړو ټاکنو لپاره باید جلا رایه ورکړئ، خو په هماغه ځای او یو وخت کې.
د رایې ورکولو مرکزونه د سهار له ۸ بجو خلاص وی، د بندېدو وخت د رایو د اخیستلو په طریقې پورې اړه لری. په هغو ښاروالیو کې چې لا هم په کاغذ کې رایه ورکول کېږی، دفترونه د ماسپښین په ۲ بجو بندېږی. په هغو ښاروالیو کې چې الکترونیکی رایه ورکول کارول کېږی، تاسو کولی شئ د ماسپښین تر ۴ بجو پورې رایې ورکولو لپاره لاړ شئ.
چیرته باید رایه ورکړم؟
هر څوک به په خپله ښاروالۍ کې رایه ورکړی په راتلونکو ټاکنو کې. له ټاکنو لږ تر لږه ۱۵ ورځې مخکې به تاسې يو لیک ترلاسه کړئ. دا دقیقاً تاسې ته ښيي چې په کوم ځای کې باید رایه ورکړئ.
ښاروالي د بلنې په لیکونو کې ځانګړي ساعتونه ټاکی، څو د زیات انتظار مخنیوی وشی. ته مجبور نه یې چې په دې ساعتونو کې رایه ورکړې، خو دا د حکومت له خوا د پروسېې د ښه تنظیم لپاره سپارښتنه ده.
د ټاکنو پر مهال څه انتخاب کړو؟
په راتلونکو انتخاباتو کې به موږ هغه سیاستوال وټاکو چې زموږ استازیتوب په مختلفو سیاسی کچو کې کوی.
په فدرالی انتخاباتو کې، موږ د استازو مجلس ټاکو. په دې کې ۱۵۰ پارلمانی غړی شامل دی. د فلیمیش سیمې اوسیدونکی 87 څوکۍ، د والونیا سیمې اوسیدونکی 47 او د بروکسل اوسیدونکی 16 څوکۍ لري.
په سیمه ییزو ټاکنو کې، د هغه ځای پورې اړه لری چې موږ په کې ژوند کوو:
- د فلیمش پارلمان، چې ۱۲۴ غړی لری. د فلیمش سیمې اوسیدونکی کولی شی 118 څوکۍ ووېشی، د بروکسل اوسیدونکی 6.
- د بروکسل پارلمان، چې ۸۹ څوکۍ لری. د بروکسل-پلازمینې سیمې اوسیدونکی ۷۲ فرانسوی ژبې او ۱۷ هالنډی ژبې غړی ټاکی.
- د والونیا پارلمان، چې ۷۵ څوکۍ لری. د والون سیمې اوسیدونکی د دې په حق کې رایه ورکوی.
- د جرمنی ژبې ټولنې پارلمان، چې ۲۵ څوکۍ لری هم د جرمني ژبې سيمې پارلمان جوړوي.
په اروپایی ټاکنو کې، موږ اروپایی پارلمان لپاره استازي ټاکو. په دې کې ۷۲۰ پارلمانی غړی شامل دی، چې پکې ۲۲ بلجیمیان دی. هالنډی ویونکی کولی شی ۱۳ څوکۍ ویشی، فرانسوی ویونکو ته ۸ څوکۍ، جرمنی ویونکی ۱. د بروکسل اوسیدونکی کولای شی د هالنډی ژبې یا فرانسوی ژبې کاندیدانو ته رایه ورکړی.
په ښاروالۍ ټاکنو کې، موږ د خپل استوګنې ښاروالۍ شورا ټاکو. څومره غړی لری، دا ستاسې د ښار په نفوس په اندازې پورې اړه لری. څومره چې ستاسې ښاروالۍ لویه وی، د ښار شورا غړي به هم زیات وی.
د ولایتی شورا ټاکنو کې، موږ د هغه ولایت ولایتی شورا ټاکو چې پکې ژوند کوو. دا چې څومره غړی لری، دا هم ستاسې د ولایت د اندازې پورې اړه لری. څومره چې ستاسې ولایت لوی وی، شورا به یې هم ډېر غړی ولری.
زه باید چا ته رایه ورکړم؟
د هرې ټاکنې لپاره، سیاسی ګوندونه د سیاستوالو مختلف لیست وړاندې کوي چې تاسو ورته رایه ورکولی شئ. په راتلونکو میاشتو کې، ګوندونه به په منظم ډول خپل کاندیدان اعلان کړی.
د ګوند ډیری مشران، د ګوندونو مخکښ، لا دمخه پیژندل شوي دي.
زه باید رایه ورکړم؟
په فدرالی، سیمه ییزو او اروپایی ټاکنو کې، د هر هغه چا لپاره چې عمر یې ۱۸ کاله یا زیات وی، رایه ورکول لازمی دی. نو ته باید د رایې ورکولو مرکز ته لاړ شې او د رایې ورکولو صندوق ته ورشې. په مؤثره توګه د ګوند یا سیاستوال لپاره رایه ورکول لازمي نه دي، تاسو کولی شئ خالی رایه هم ورکړئ.
د لومړی ځل لپاره، ۱۶ او ۱۷ کلن هم باید رایه ورکړی. دا یوازې د اروپایی ټاکنو لپاره ممکنه ده. مخکې دا معلومه شوې وه چې دوی ته د رایې ورکولو هیڅ مکلفیت نشته، خو اوس پرېکړه وشوه چې ۱۶ او ۱۷ کلن لا هم اړ دي چې د رایې ورکولو صندوق ته لاړ شی. که چېرې غیر حاضر شی، سزا به ونه وینی.
د لومړی ځل لپاره، په فلندر کې په ښاروالۍ او ولایتی ټاکنو کې جبری ګډون نشته. نو هلته تاسو کولی شئ آزادانه پرېکړه وکړئ چې ایا رایه ورکولو مرکز ته لاړ شئ او رایه ورکړئ که نه. په بروکسل او والونیا کې، د رایې ورکولو مکلفیت لا شته او پر خپل ځای دی.
که رایه ورنه کړې؟
په استثنایی قضیو کې، ته کولی شې بل چا ته واک ورکړې. هغه کس به بیا ستا پر ځای رایه ورکړی. دا لازمی نه ده چې دا کس د له کورنۍ څخه وي، ته کولی شې بل رایه ورکوونکی ته استازی ورکړې. تاسو دا د واک فورمې ډکولو له لارې کولای شئ.
